Arddangosfa - Menywod, Rhyfel a Heddwch

Y Senedd, Bae Caerdydd, 8 Awst - 30 Medi 2017
Gan mlynedd ers y Rhyfel Byd Cyntaf, sut mae menywod wedi teimlo effaith rhyfel a sut maent wedi cyfrannu at y broses o sicrhau heddwch? Dyma'r themau y byddwn yn edrych arnynt yn ein harddangosfa diweddaraf: Menywod, Rhyfel a Heddwch. Francess

Golwg byd-eang a Chymreig Cyfoes

Mae rhan gyntaf yr arddangosfa yn dangos darlun byd-eang yn ogystal â darlun Cymreig, drwy waith Lee Karen Stow, sy’n ffotograffydd dogfennol annibynnol o East Riding, Swydd Efrog ac yn Ddoethur Llythyrau anrhydeddus o Brifysgol Hull. Mae ei gwaith wedi cael ei arddangos ym Mhrifysgol Caergrawnt a Phrifysgol Hull, Amgueddfa Lerpwl a Phencadlys y Cenhedloedd Unedig yn Efrog Newydd. Am y tro cyntaf, nawr bydd detholiad o'i lluniau yn cael eu harddangos yng Nghymru. Daeth yr ysbrydoliaeth ar gyfer ei gwaith dogfennol o ymweliad â Sierra Leone yn 2007, pan gyfarfu â menywod a oedd wedi’u dadleoli yn sgîl degawd o ryfel cartref. Ers hynny mae wedi ymroi i’w gwaith ffotograffiaeth dogfennol i gofnodi hanesion personol menywod o ryfel a gwrthdaro, a menywod sy'n ymgyrchu dros heddwch. Yn y DU ac UDA mae hi wedi gweld a dogfennu hanesion o ofn, colled, gwydnwch a goroesiad ffoaduriaid benywaidd a gaiff eu gorfodi i ffoi o'u gwlad o ganlyniad i ryfel.

Margaret

I'w gweld ochr yn ochr â'r arddangosfa hon, bydd gwaith newydd sydd wedi'i gomisiynu'n arbennig, sy'n edrych ar straeon am ryfel a heddwch o safbwynt Cymreig. Dywedodd Lee: "Yn 2017 gofynnodd Cymru dros Heddwch i mi dynnu lluniau rhai o'r menywod niferus yng Nghymru sy'n ymwneud a rhyfel a gwrthdaro neu yr effeithir arnynt gan ryfel, ynghyd a chyfran o fenywod sydd wedi ymgyrchu ac sy'n parhau i weithio dros heddwch, ac i obeithio am heddwch. Mae'r enghreifftiau o'r wynebau ar y waliau yma yn ddim ond ychydig o'r nifer o unigolion y mae eu straeon eto i'w dweud a'u rhannu. Rydym yn gobeithio y gall yr arddangosfa hon ddechrau sgwrs am bresenoldeb hanesyddol a pharhaus rhyfel yn ein bywydau, a'r cais parhaus i sicrhau heddwch."

Schools

Pobl ifanc yn lleisio Heddwch: Prosiect ffotonewyddiaduraeth ysgolion

Pan ymwelodd Lee a Chyrmu, cafodd ei ffilmio yn cael ei chyfweld gan fyfyrwyr ffotograffiaeth o Ysgol Uwchradd yr Eglwys Newydd, Caerdydd, am ei gwaith fel ffoto-newyddiadurwr. Aeth grwpiau o chwe ysgol yng Nghymru, a ysbrydolwyd gan y ffilm hon, ymlaen i greu eu storÏau eu hunain, a darganfod treftadaeth heddwch eu cymunedau hwythau. Byddwn yn dangos detholiad o'r ffilmiau hyn yn yr arddangosfa, yn ogystal ag yn ystod ein cynhadledd ysgolion a gaiff ei chynnal ym mis Medi.

Ymateb menywod Cymru i'r Rhyfel Byd Cyntaf

Book of remembrance

Bydd dwy ddogfen bwysig a gaiff eu cadw yn y Deml Heddwch hefyd yn cael eu harddangos. Mae Llyfr y Cofio Cenedlaethol Cymru yn cynnwys enwau tua 35,000 o enwau pobl a fu farw yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Mae'r arddangosfa 'Cofio dros Heddwch', sy'n adrodd hanes y Llyfr, wedi teithio i lawer o leoliadau yn ystod dwy flynedd gyntaf prosiect Cymru dros Heddwch, a'r tro hwn y menywod a restrir fydd dan sylw. Cofrestrodd 57,000 o fenywod a'r Women's Auxiliary Corps ym 1917-1918, a byddwn yn rhoi sylw i ddim ond ychydig ohonynt. Fel arfer, bydd copi digidol o'r Llyfr ar gael ochr yn ochr â'r llyfr go iawn. Pwy byddwch chi'n ei ddarganfod?

women with petition

Mae Deiseb Menywod dros Heddwch, 1923-24, yn ddogfen y gwyddys ychydig iawn amdani, ond mae iddi stori ryfeddol. Dros gyfnos o ychydig fisoedd bu 390,296 o fenywod yng Nghymru (tua 60 y cant o'r boblogaeth fenywaidd ar y pryd) lofnodi deiseb yn gofyn i fenywod America ddefnyddio eu dylanwad i ofyn i'w llywodraeth ymuno a Chyngrair y Cenhedloedd, fel ffordd o osgoi'r arswyd o ryfel byd arall. Bydd y ddeiseb yn cael ei harddangos, a byddwn yn archwilio ei hanes ymhellach fel rhan o'r arddangosfa.

Ein straeon: #menywodrhyfelheddwch

Drwy gydol yr haf, mewn cysylltiad â'r arddangosfa hon, byddwn yn gofyn i bobl gyfrannu straeon y menywod y maent yn eun hadnabod yr effeithiwyd arnynt gan ryfel, neu sydd wedi ymdrechu dros heddwch. Y gobaith yw y byddwn yn llenwi ein 'map heddwch' gyda straeon o bob cwr o Gymru. Gallwch ddilyn yr ymgyrch drwy Twitter: #womenwarpeace / #menywodrhyfelheddwch, neu gallwch fynd yn syth at ein map heddwch i ychwanegu eich stori!

                                          

Diolch i Gynulliad Cenedlaethol Cymru, Swyddfa'r Comisiwn Ewropeaidd yng Nghymru a Chronfa Dreftadaeth y Loteri am ariannu'r prosiect hwn. Hefyd diolch i Ffogallery, yr asiantaeth genedlaethol ar gyfer ffotograffiaeth a'r cyfryngau sy'n seiliedig ar y lens yng Nghymru (a oedd yn gyfrifol am y gweithdai ysgolion), Archif Menywod Cymru, y Lleng Brydeinig Frenhinol, Llyfrgell Cenedlaethol CYmru, Casgliadau Arbennig ac Archifau Prifysgol Caerdydd, Cyfamod Cymunedol y Lluoedd Arfog a llawer o bartneriaid eraill, na fyddai'r prosiect hwn wedi bod yn bosib hebddynt.

COFRESTRWCH I GAEL NEWYDDION

Digwyddiadau diweddaraf

  • 20/09/2017 10:00
    'Pobl Ifanc yn Codi Llais dros Heddwch' Cynhadledd Ysgolion / WCIA
    Mae prosiect 'Cymru dros Heddwch', sy'n cael ei ariannu gan Gronfa Dre...

    Darllenwch ragor...
WCIA