Welsh Women's Peace Petition of 1924 being presented in Washington

Apêl Merched dros Heddwch, 1924

Stori'r Apêl

PRINT PDF

Ffilmiau Fer

Erthygl #IWD2020

Dyddiadur Annie - Trawsgrifiad

Tudalennau'r wedi'u Digideiddio

Yn 1923, gydag erchyllterau’r Rhyfel Byd Cyntaf wedi ysbrydoli cenhedlaeth yn erbyn gwrthdaro, trefnodd merched Cymru ymgyrch nas gwelwyd ei thebyg o’r blaen dros heddwch byd. Llofnododd 390,296 o ferched ddeiseb Goffa drwy Undeb Cynghrair y Cenhedloedd yn galw am ‘Cyfraith nid Rhyfel’ – i America ymuno, ag arwain y Cynghrair y Cenhedloedd newydd – drwy apelio at ferched America ‘o gartref i gartref’.

Goleuwyd Llyfr Coffahyfryd mewn lledr a memrwn ac arno lythrennau aur gan Emily West. Fe’i cynhyrchwyd gan Wasg Gregynog y chwiorydd Davies. Hefyd, cist dderw fawr a grëwyd gan E J Hallam. Roedd yn cynnwys llofnodion i’w gyflwyno i Arlywydd yr Unol Daleithiau, Calvin Coolidge, a’i gadw ‘er pob amser’ i Sefydliad y Smithsonian yn Washington.  Roedd ymgyrch Deiseb Meddwch Merched 1923 ymdrech wir ryfeddol ledled Cymru oedd yn ymron yn cynnwys pob cartref yng Nghymru, gydag ymgyrchwyr heddwch yn mynd o ddrws i ddrws, gyda chymorth trefnwyr sir a chymuned y ‘Gynghrair’. Nododd y wasg yn Efrog Newydd fod y ddeiseb derfynol a gyflwynwyd i ferched America ragor na 7 milltir o hyd.

Tair ffilm fer gan Tracy Pallant a Amy Peckham (chwith); Ffilm fer gan Llywodraeth Cymru (uchod)

Teithiodd dirprwyaeth, dan arweiniad Cadeirydd Cynghrair y Cenhedloedd Annie Hughes Griffiths, o Gymru i America ym Mawrth 1924 ar ‘Daith Heddwch’ o’r Unol Daleithiau, a chafod gefnogaeth sefydliadau merched America oedd yn cynnwys rhagor na 20 miliwn o bobl. Fe ymunodd y 9 rhwydwaith / sefydliad yr oedd y ddirprwyaeth Gymreig yn gweithio ohoni, i ffurfio’r ‘Gynhadledd ar Achos a Chur Rhyfel’ yn ymateb i’r daith – a daeth yn hynod ddylanwadol mewn cymdeithas yn America yn sgil yr Ail Ryfel Byd.

Un o’r eitemau mwyaf a drysorir yn Archifau’r Deml Heddwch yw Deiseb Heddwch Merched, ochr yn ochr â chasgliadau gan Gynghrair y Cenhedloedd. Mae’r WCIA yn edrych ymlaen at weithio gydag eraill i ddathlu canmlwyddiant yr ymgyrch anhygoel yma yn 2023-24.